Hoe wordt katoen gemaakt

Katoen is een veelgebruikte vezel in kleding. Begrijpen hoe katoen van plant tot stof wordt verwerkt, helpt je het kledingstuk dat je draagt beter te waarderen. Hier lees je stap voor stap hoe katoen wordt gemaakt, welke landen veel produceren, wat de invloed op het milieu is en het verschil tussen gewoon en biologisch katoen.

De reis van katoen: Van plant tot stof

Het telen en oogsten

Katoenplanten groeien 5 tot 6 maanden op velden voordat ze bloemen en katoenbollen vormen. In de rijpe katoenbol zit zacht, pluisachtig zaadpluis dat voor kleding wordt gebruikt. Belangrijke productielanden zijn binnen Europa bijvoorbeeld Griekenland en Spanje, maar ook veel gebieden in Azië en Amerika.

De oogst kan machinaal of met de hand gebeuren, afhankelijk van het land en de grootte van het veld. Na de oogst wordt het katoen naar de fabriek gebracht.

Het scheiden van vezels, zaad en plantendelen

Vers geoogst katoen bestaat uit zaadpluis, zaden en delen van de plant. In de fabriek worden de vezels losgemaakt van zaad en plantmateriaal door een proces dat ‘ontzaden’ heet. Met machines worden de zachte draadjes van de zaden gehaald, zodat ze klaar zijn om tot stof te worden verwerkt.

Spinnen tot garen

Na het ontzaden wordt het katoen goed gereinigd. Daarna draaien machines de vezels tot sterke draden. Door dit spinnen krijgen de vezels de stevigheid die nodig is om stof te maken.

Weven of breien tot stof

De gesponnen garens worden geweven of gebreid tot stof. Bij weven worden draden gekruist, bij breien vormen de draden een luspatroon. Afhankelijk van het kledingstuk wordt gekozen voor een bepaalde techniek; bijvoorbeeld stevig geweven voor broeken of soepel gebreid voor T-shirts.

Afwerken: verven en behandelen

De ruwe stof kan geverfd of gebleekt worden. Eventueel volgen behandelingen zoals kreukvrij maken of minder laten krimpen. Hierna is de stof klaar voor het maken van kleding.

De impact van katoenproductie

Belangrijke milieubelasting

De teelt van katoen vraagt veel water en er worden vaak (chemische) bestrijdingsmiddelen gebruikt. Voor één kilo katoen kan tot drie kilo chemicaliën nodig zijn, afhankelijk van het proces. Dit belast het milieu en heeft invloed op mensen die in de teelt werken. Ook het verven en behandelen van katoen vraagt veel water en middelen, met kans op vervuiling van grond- en oppervlaktewater.

Gewoon versus biologisch katoen

Gewoon geteeld katoen gebruikt meestal bestrijdingsmiddelen, kunstmest en soms genetisch aangepaste planten. Biologisch katoen wordt geteeld zonder synthetische middelen en vaak met aandacht voor watergebruik en bodemgezondheid. Dit zorgt voor betere omstandigheden voor boer, gebruiker en omgeving.

Voordelen van biologisch katoen

Biologisch katoen heeft voordelen voor milieu en gezondheid:

• Minder schadelijke stoffen, wat watervervuiling vermindert.
• Geen gebruik van genetisch gemodificeerde zaden, waardoor er meer variatie op het veld blijft.
• Beter voor de gezondheid van mensen die katoen verbouwen, door minder contact met giftige stoffen.
• Vaak zuiniger in watergebruik dankzij andere landbouwmethoden.
• Stoffen van biologisch katoen zijn vaak zachter en vriendelijker voor de gevoelige huid.

De belangrijkste katoenlanden

In Europa produceren vooral Griekenland en Spanje katoen. Wereldwijd zijn India, China, de Verenigde Staten en Brazilië de grootste producenten. Zij hebben veel invloed op de beschikbaarheid en prijs van katoenen kleding.

Wil je inspiratie opdoen voor kleding van katoen? Kijk dan bij de basics.

FAQ

Welke stappen in het katoenproductieproces zijn het meest belastend voor het milieu?

De teelt van katoen zorgt meestal voor de meeste belasting door het grote watergebruik en het toepassen van pesticiden en kunstmest. Ook bij het verven en behandelen van stof worden vaak veel middelen gebruikt, wat extra druk op het milieu geeft.

Hoe verschilt biologisch katoen van gewoon katoen?

Biologisch katoen wordt geteeld zonder synthetische pesticiden of kunstmest en meestal zonder genetische aanpassing. Bij de teelt van gewoon katoen wordt meer chemie gebruikt, soms ook genetisch aangepaste zaden voor de opbrengst.

Hoe wordt het pluis van katoen gescheiden van andere delen?

Na de oogst wordt het pluis machinaal van zaad en plantendelen gescheiden in het proces dat ‘ontzaden’ heet. Machines trekken de vezels los van het zaad, zodat alleen pluis overblijft.

Wat zijn de voordelen van biologisch katoen voor milieu en gezondheid?

Biologisch katoen beperkt het gebruik van schadelijke middelen, beschermt water en bodem en zorgt voor minder risico’s voor de mensen die het verbouwen. Stoffen van biologisch katoen zijn vaak zachter en prettiger voor de huid.

Welke landen zijn de grootste producenten van katoen?

Griekenland en Spanje zijn de grote producenten in Europa. Op wereldniveau zijn India, China, de Verenigde Staten en Brazilië de belangrijkste katoenlanden.